Betere noodhulp door gebruik van data

Met data een uitbraak stoppen

In een afgelegen dorp werden steeds meer mensen ziek. Eerst ging het om een paar gevallen, daarna om tientallen besmettingen. Lokale medische teams wisten niet wat de oorzaak was. Zonder snelle actie dreigde de situatie verder uit de hand te lopen.

Toen verschillende gegevens in kaart waren gebracht, werd de oorzaak snel duidelijk: een vervuilde waterbron. Binnen enkele dagen kwamen teams in actie. Ze zorgden voor veilig drinkwater, verbeterden de sanitaire voorzieningen en hielpen mensen om contact met het vervuilde water te vermijden. Enkele weken later was het aantal ziektegevallen al sterk gedaald.
Dit laat zien wat goede impactmeting kan betekenen: op tijd inzicht krijgen, op tijd handelen en zo levens beschermen.

De belangrijke vraag is: hoe weet je welke actie het meeste verschil maakt en wanneer je moet ingrijpen? Impactmeting helpt daarbij. Door gegevens systematisch te verzamelen en te analyseren, wordt duidelijk wat werkt, wat niet werkt en waarom. Dat helpt om de voortgang te volgen en op tijd de juiste beslissingen te nemen.

‍

Realtime gegevens: de sleutel tot de juiste hulp

Actuele gegevens zijn onmisbaar voor goede humanitaire hulp. Ze laten zien waar de nood het hoogst is en maken snelle analyses mogelijk. Ook helpen ze teams om hun aanpak direct aan te passen wanneer omstandigheden veranderen.

In het voorbeeld hierboven maakten gegevens het mogelijk om snel van onzekerheid naar gerichte hulp over te gaan. Daardoor konden risico's worden beperkt en verdere verspreiding van ziekte worden voorkomen.

Met actuele informatie kan Medair haar hulp afstemmen op wat mensen op dat moment nodig hebben. Zo blijft de hulp relevant en effectief.

‍

Outputs versus outcomes: wat is het verschil?

Voor goede impactmeting is het belangrijk om het verschil te begrijpen tussen outputs en outcomes.

Outputs zijn de directe resultaten van een project. Denk aan het aantal medische centra dat wordt ondersteund, de hoeveelheid schoon water die wordt geleverd of het aantal schuilplaatsen dat wordt gebouwd.

Outcomes laten zien welk verschil deze activiteiten maken. Bijvoorbeeld minder ziektegevallen, een betere gezondheid of meer veiligheid voor gezinnen.

Bij de uitbraak in het dorp was de levering van schoon water en sanitaire voorzieningen een output. De afname van het aantal ziektegevallen was de outcome.

Door vooral naar outcomes te kijken, kan Medair beoordelen of een project daadwerkelijk leidt tot blijvende verbetering in het leven van mensen. Het maakt ook zichtbaar welke waarde humanitaire hulp heeft voor donateurs, partners en andere betrokkenen.

‍

Tools die impactmeting stimuleren

Om gegevens om te zetten in actie zijn goede hulpmiddelen nodig. Deze helpen teams om snel informatie te verzamelen, te analyseren en ernaar te handelen.

Medair gebruikt hiervoor verschillende digitale tools:

• Qlik – Een platform voor data-analyse dat grote hoeveelheden gegevens omzet in duidelijke dashboards en rapportages. Het helpt teams om prestaties te volgen, trends te herkennen en beter onderbouwde beslissingen te nemen.
• Ona & ODK (Open Data Kit) – Deze tools maken mobiele gegevensverzameling mogelijk. Dat is vooral waardevol in noodsituaties, waar snelheid essentieel is.
• mWater – Een platform voor het monitoren van waterkwaliteit en sanitaire voorzieningen. Teams kunnen er waterbronnen mee in kaart brengen, de kwaliteit controleren en duurzame oplossingen ontwikkelen voor water, sanitair en hygiëne.
• IMpact – Medairs eigen systeem voor het volgen van medische en voedingsindicatoren, zoals vaccinatiegraad, voedingsstatus en het gebruik van medische centra.

Bij een recent project voor eerstelijns medische zorg hielpen deze tools om een toename van watergerelateerde ziekten in een afgelegen dorp snel te signaleren. Met mWater werd de vervuilde waterbron opgespoord. Gegevens uit Ona en ODK maakten het mogelijk om snel schoon water en sanitaire voorzieningen te organiseren. Vervolgens liet Qlik zien dat het aantal ziektegevallen binnen enkele weken aanzienlijk afnam.

Deze datagestuurde aanpak verbeterde niet alleen de gezondheid van de bevolking, maar versterkte ook de kwaliteit van de hulpverlening.

‍

Flexibel blijven in crisissituaties

Humanitaire crises veranderen vaak onverwacht. Daarom is het belangrijk om snel te kunnen inspelen op nieuwe omstandigheden. Goede gegevens vormen de basis van die flexibiliteit. Ze maken het mogelijk om veranderende behoeften te volgen en de resultaten van hulpactiviteiten te meten.

Met tools zoals Ona en ODK verzamelen teams realtime gegevens over gezondheid, voeding, WASH, geestelijke gezondheid, psychosociale ondersteuning en onderdak. Hierdoor kan Medair snel reageren en middelen inzetten waar de nood het hoogst is. Bij een plotselinge ziekte-uitbraak kunnen actuele gezondheidsgegevens bijvoorbeeld helpen om snel medische hulp te organiseren. Dat beperkt verdere verspreiding van de ziekte en kan levens redden.

Qlik helpt teams daarnaast om trends te herkennen en toekomstige risico's eerder te signaleren. IMpact maakt het mogelijk om gezondheids- en voedingsindicatoren te volgen, zodat signalen van ondervoeding of andere gezondheidsproblemen snel worden opgemerkt. Zo blijft Medair ook in moeilijke omstandigheden wendbaar en effectief.

‍

Vertrouwen opbouwen door transparantie en verantwoording

Transparantie en verantwoording zijn belangrijke uitgangspunten voor Medair. Donateurs, partners en de mensen die we helpen moeten kunnen zien welke resultaten worden bereikt.

Daarom delen we onze aanpak, gegevens en resultaten zo open mogelijk. Regelmatige rapportages laten zien wat goed gaat en waar nog verbetering mogelijk is. Qlik speelt hierin een belangrijke rol. Met duidelijke visualisaties worden complexe gegevens begrijpelijk gemaakt. Daardoor kunnen belanghebbenden zien welke resultaten zijn bereikt. Zo kan bijvoorbeeld zichtbaar worden gemaakt hoe betere toegang tot schoon water heeft geleid tot betere gezondheidsresultaten.

Ook IMpact helpt om resultaten inzichtelijk te maken. Door gegevens over vaccinaties, voeding en andere indicatoren bij te houden, ontstaat een duidelijk beeld van de voortgang van projecten. Open communicatie zorgt voor vertrouwen en helpt ons om onze hulp voortdurend te verbeteren.

Betrouwbare rapportage is daarbij essentieel. Alleen met nauwkeurige en eerlijke gegevens kunnen we beoordelen of hulp daadwerkelijk het gewenste effect heeft. Zo blijft Medair verantwoording afleggen over de middelen die worden ingezet en de resultaten die worden bereikt.

‍

Waarom impactmeting belangrijk is

Impactmeting helpt ervoor te zorgen dat humanitaire hulp zo effectief mogelijk is en dat beschikbare middelen verstandig worden ingezet. Door gegevens systematisch te verzamelen en te analyseren, kan Medair beter onderbouwde beslissingen nemen en de kwaliteit van haar hulp blijven verbeteren. Tegelijkertijd laat impactmeting zien welk verschil de hulp maakt voor mensen die leven in een crisis. Dat helpt ons om het vertrouwen van donateurs en partners te behouden, zodat we ook in de toekomst levensreddende hulp kunnen blijven bieden.

‍

‍

Dit artikel is gebaseerd op informatie van medewerkers van Medair. De beschreven inzichten en standpunten zijn die van Medair en niet noodzakelijk de visie van andere organisaties.

‍