Zuid-Sudan: Levens redden bij het licht van een zaklamp
Het noodhulpteam van Medair ziet in Zuid-Sudan onbeschrijfelijke situaties tijdens een actie tegen een escalerende uitbraak van ziekte.
Kaluak weet dat hij ziek is, heel ziek. En ook zijn zoontje - een baby nog - is ziek. Hij kent de symptomen: zonder behandeling zouden ze sterven. Kala-azar. Talloze gezinnen in Zuid-Sudan lijden aan kala-azar, een dodelijke parasitaire aandoening die overgebracht wordt door kleine zandvliegen. Kala-azar veroorzaakt koorts, gewichtsverlies, vergroting van de milt, huiduitslag, bloedarmoede, diarree, vermoeidheid en als behandeling uitblijft: de dood.
Maar Kaluak en zijn gezin wonen ver weg van het gezondheidscentrum in Old Fangak. Zijn vrouw Nyaruach en hij moesten een maandloon uitgeven om een boot te huren om hen met hun vier kinderen en de zieke zus van Nyaruach over de Nijl naar het gezondheidscentrum te brengen - een tocht van drie dagen.
Bij aankomst in Old Fangak schrikken ze. Er zitten honderden en nog eens honderden zieke, uitgeputte mensen. Sommigen zijn letterlijk uitgeteerd. Gezinnen zonder onderdak die alleen maar kunnen wachten in dit kleine, afgelegen dorp op hun dagelijkse behandeling. Slapend in de open lucht, biddend om te overleven.
In dit dorpje waart de dood rond. Ondanks dat hun behandeling direct kan starten, overlijdt de zus van Nyaruach kort na hun aankomst. “Ze kreeg injecties en bloedtransfusies, maar niets hielp meer,” vertelt Nyaruach. “Ze bleef maar bloeden totdat ze helemaal doodgebloed was.”
Door de kala-azar en de bijkomende ondervoeding zijn de mensen graatmager en versuft.
In het gezondheidscentrum van Old Fangak zijn dr. Jill Seaman en haar team van plaatselijke helpers dag en nacht bezig met het redden van levens. Er komen dagelijks meer zieke mensen aan en dr. Jill weet dat het er te veel zijn om behandeld te worden: de crisis loopt uit de hand.
“Wat je hier ziet met kala-azar is duidelijk een epidemie. En het is een ramp,” zegt dr. Jill, internationaal expert op het gebied van kala-azar, afkomstig uit Alaska en al 21 jaar aan het werk in Zuid-Sudan met haar hulporganisatie Sudan Medical Relief.
“De kliniek in Old Fangak zou normaliter 30 tot 40 patiënten per dag binnen moeten krijgen,” vertelt ze. “Maar momenteel zien we elke morgen 700 tot 900 patiënten aankomen en onder de bomen gaan zitten wachten op behandeling.”
Dr. Jill weet als geen ander hoe dodelijk kala-azar kan zijn. In 1989 was ze bij een uitbraak die de bevolking in het gebied waar ze werkte halveerde. “Er zijn sindsdien meer uitbraken geweest, maar wat er nu gebeurt is in 20 jaar niet voorgekomen,” zegt ze. “En de epidemie verplaatst zich nu langzaam naar nieuwe gebieden.”
Dr. Jill weet dat ze hulp nodig heeft, en snel ook. Daarom neemt ze contact op met Medair. “Ik ken Medair al lang,” vertelt dr. Jill. “Medair heeft expertise op het gebied van noodsituaties, wat niet veel hulporganisaties hebben. En ze kunnen heel snel in actie komen. Ze kwamen direct naar Old Fangak om te kijken waarmee ze konden helpen.”
Onbeschrijfelijke omstandigheden
Medair-medewerker Stella Chetham heeft al heel wat hartverscheurende dingen gezien in Zuid-Sudan, maar zelfs zij was niet voorbereid op wat ze in Old Fangak te zien kreeg.
“De toestand die we daar aantroffen was onbeschrijfelijk,” vertelt Stella. “De kliniek werd compleet overspoeld met patiënten, waarvan er veel terminaal ziek waren. Veel patiënten waren nauwelijks meer dan een geraamte.
“Toen ik de kliniek binnenliep, voelde ik me alsof we 50 of 100 jaar teruggingen in de tijd. Toch was het team ongelofelijk professioneel bezig, met de schaarse middelen die ze hadden. De medewerkers waren tot laat in de avond bij het licht van zaklampen aan het werk in de nauwelijks verlichte, vervallen gebouwen.”
Het noodhulpteam van Medair
Ons noodhulpteam gaat snel aan het werk. We ondersteunen dr. Jill bij het stellen van de diagnose en de behandeling van patiënten met kala-azar. We zorgen voor de dringend benodigde medische artikelen, behandelen ondervoede patiënten, voeren vaccinaties uit, trainen mensen op het gebied van gezondheid en hygiëne en distribueren muskietennetten om de mensen te beschermen tegen de ziekteverspreidende zandvliegen.
“Het team van Medair neemt elke dag de nieuwe patiënten op en vaccineert ze, wat een verademing,” aldus dr. Jill. “Het team heeft ook de distributie van de muskietennetten overgenomen, zodat ik me daar niet meer mee bezig hoef te houden. En dan geven ze ook nog gezondheidstraining en leggen ze de mensen uit hoe belangrijk het is om de netten te gebruiken. Tot voor kort hadden we zelf absoluut geen tijd om goede gezondheidstraining te geven.”
“Mensen die hier komen met de ziekte in een vergevorderd stadium, dat is het zwaarste,” vertelt dr. Joy Lomole van Medair, terwijl ze samen met dr. Jill bezig is. “Het is zo triest om te zien wat er voorkomen had kunnen worden als er meer kennis van de ziekte was geweest.”
Dr. Jill en dr. Joy zorgen samen voor een ziek kind.
Nyayiek liep twee dagen lang door het moerasland om het gezondheidscentrum in Old Fangak te bereiken. Ze had haar dodelijk zieke zoon Ruach van zes de hele weg gedragen. Toen dr. Jill en dr. Joy Ruach zagen, was hij zeer zwak en reageerde hij niet meer op zijn omgeving. Nyayiek was bang dat hij zou sterven.
De artsen wisten dat er geen tijd te verliezen was. Ze behandelden Ruach tegen de kala-azar en vermoedden dat hij aan een bijkomende infectie zoals tuberculose leed. De behandeling had langzaam succes, maar hij bleef ernstig ondervoed.
Patiënten met kala-azar lijden vaak ook aan ondervoeding en hebben aanvullende voeding nodig om te herstellen. Twee weken nadat de behandeling tegen ondervoeding van Ruach begon, was hij wonderwel al aan de beterende hand. “Hij eet nu en zijn gezicht is al duidelijk ronder en niet meer zo ingevallen,” vertelt Stella. “De medewerkers zijn allemaal heel blij; ze hadden eraan getwijfeld of hij het zou halen.”
Old Fangak werd bijzonder zwaar getroffen door de uitbraak van kala-azar, maar ook in de rest van de noordelijke staat Jonglei was sprake van een plotselinge toename van het aantal ziektegevallen. Daarom stuurde Medair noodhulpteams naar Jiech en Ayod om levensbelangrijke ondersteuning te bieden aan de gezondheidszorg daar en om zo levens te redden tijdens de crisis.
Nieuwe problemen in Old Fangak
In Old Fangak zijn Kaluak en zijn zoon inmiddels aan het herstellen van de kala-azar. Maar nu zitten ze met een ander probleem, net als de honderden anderen. “Hoe moeten we hierna overleven?” vraagt Kaluak. “Mijn geld is helemaal opgegaan aan de reis hiernaartoe.”
Omdat zo veel zieken en hun gezinnen gedwongen in de buurt van Old Fangak moesten blijven, was er niemand thuis om de oogst van de velden te halen of geld te verdienen. En dat in een gebied waar de mensen al vóór de uitbraak moesten vechten voor hun bestaan. En in Old Fangak had het verblijf van de toenemende groep patiënten zonder onderdak of geld voor nieuwe problemen in de gemeenschap gezorgd.
“Er zijn 2.000 tot 3.000 mensen zonder verblijfplaats bijgekomen,” vertelt dr. Jill. “Ik weet niet wat we kunnen doen. De latrines zijn vol. Ze zijn vorig jaar aangelegd en waren eigenlijk alleen als noodvoorziening gebouwd. En de mensen drinken water uit te rivier. Dit is geen ziekenhuis dat geschikt is om fulltime voor patiënten te zorgen.”
Om iets te doen aan de overstromende latrines, ging het WASH-noodhulpteam van Medair (water, sanitatie en hygiëne) naar Old Fangak en bouwde 26 nieuwe latrines en trainde 20 mensen als hygiënebevorderaar om de kwetsbare bevolking tegen de verspreiding van andere dodelijke ziekten te beschermen.
Een merkbaar verschil
“Ik zou deze situatie aan iedereen die ik ken willen laten zien, gewoon omdat ik denk dat ze het anders niet zouden geloven,” zegt Stella. “Ik vind het heel confronterend dat er op sommige plekken zoveel rijkdom is en op andere plekken zo'n schrijnende nood als hier. Ik denk dat veel mensen zich niet realiseren dat het zo erg kan zijn.
“In deze ene kliniek en dit ene project betekent elke naald, elk vaccin en elk paar handen echt een merkbaar verschil in het aantal levens dat gered en geholpen kan worden. Zo eenvoudig is het. En de mensen zijn zo ontzettend blij dat ze merken dat er iemand om hen geeft.”
In Zuid-Sudan blijft de kala-azar gezinnen ontwrichten. De noodhulpteams van Medair zijn continu bezig om de gezondheidscentra te ondersteunen in de strijd tegen de uitbraak van de ziekte in de staten Jonglei en Boven-Nijl. Het werk van het noodhulpteam van Medair wordt mogelijk gemaakt door de steun van het DG Humanitaire hulp en civiele bescherming van de Europese Commissie en particuliere donateurs.
Wilt u ook een verschil maken voor de mensen in Zuid-Sudan? Verklaar uzelf solidair met toegewijde beroepskrachten zoals dr. Jill, Stella en dr. Joy, mensen die daar onvermoeibaar doorwerken en bij het licht van zaklampen levens redden. Toon uw medeleven en steun aan de mensen die zo veel lijden te verduren krijgen maar desondanks de moed niet verliezen: vaders zoals Kaluak, moeders zoals Nyayiek en kinderen zoals de kleine Ruach.
Wilt u Medair vandaag een donatie geven? Met uw gift kunnen we daar waar de nood het hoogst is in actie komen.
_______________________________________________________________
Sinds 1991 komt Medair in actie vanwege de nood van de zeer kwetsbare bevolking in het door conflicten getroffen Zuid-Sudan - met name voor vrouwen en kinderen onder de vijf. Momenteel bieden we WASH (water, sanitatie en hygiëne) en gezondheidszorg in de staat Boven-Nijl (in de county's Melut en Manyo). Daarnaast biedt ons noodhulpteam snelle, levensreddende hulp tijdens crises in alle tien staten van Zuid-Sudan.
Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie van Medair-medewerkers in het veld en op het hoofdkantoor. De zienswijzen in dit bericht vallen onder de verantwoordelijkheid van Medair en dienen op geen enkele wijze beschouwd te worden als de officiële opvatting van enige andere organisatie.
Geef het door: 
