Zuid-Sudan: Groeiende onafhankelijkheid
Stella Chetham bezoekt een druk basisgezondheidszorgcentrum van Medair in de plaats Melut.
Angor zit op het bed van haar eeneiige tweelingzus Nyachan. Het verschil tussen de twee zusjes is schokkend. Dr. Sarah assisteert apotheekmedewerkers in het basisgezondheidszorgcentrum in Melut. Tawel wacht op behandeling van haar ondervoede dochter Nyachan (rechts), terwijl haar gezonde tweelingzus Angor (links) ernaast zit. Dr. Sarah begeleidt Lul, de nieuwe gezondheidswerker bij een consult met een patiënt.
Achttien maanden oud zijn ze en Nyachan is ernstig ziek. Ze ligt lusteloos in bed, de huid op haar kleine armen en benen hangt in plooien. Terwijl Angor met haar ronde gezicht blaakt van gezondheid. Ze speelt met haar oudere zus en neemt alles om haar heen goed in zich op.
Als dokter Sarah Fry van Medair met een plastic armband de armomtrek van Nyachan meet, zit ze ruimschoots in het rode gebied. Op deze armband voor het meten van ondervoeding betekent rood ernstig ondervoed. Als Nyachan niet onmiddellijk behandeld wordt, zal ze het niet overleven.
Ik ben een dag op bezoek in het basisgezondheidszorgcentrum in de plaats Melut, samen met dokter Sarah, die als medisch manager van Medair regelmatig onze klinieken in Melut county bezoekt. Ze adviseert, ondersteunt en traint plaatselijke gezondheidswerkers.
“Veel van onze plaatselijke medewerkers zijn heel enthousiast. Maar vanwege de oorlog hebben ze na de basisschool vaak geen andere opleiding gevolgd dan een training van negen maanden voor gezondheidswerkers,” vertelt dr. Sarah me. “En voordat Medair hier kwam, waren er nauwelijks mogelijkheden om opgeleid te worden voor werken in dit gebied.”
Aan het begin van de dag brengen dr. Sarah en ik een kort bezoek aan het regiokantoor van het ministerie van Volksgezondheid. Daar zijn de honderden langverwachte dozen met medicijnen binnengekomen, die nu verdeeld moeten worden voor vervoer naar de gezondheidszorgvoorzieningen in de county, waaronder zeven door Medair ondersteunde klinieken.
Tot voor kort leverde Medair de medicijnen en instrumenten aan alle klinieken, maar in het kader van onze samenwerking met de plaatselijke autoriteiten hebben zij hun eigen diensten opgezet. De levering van vandaag is een belangrijke stap, omdat alles geleverd is door het ministerie van Volksgezondheid. De onafhankelijkheid van hulp van buitenaf neemt dus toe.
Wanneer we bij de kliniek aankomen, is het daar al een drukte van belang. We ontmoeten eerst Nyachan en haar zus, samen met hun moeder Tawel. Hun familie is doorgestuurd vanaf de kliniek in Kaka, een nabijgelegen county. “Nyachan is vijf maanden geleden ziek geworden,” vertelt Tawel. “Eerst werd Angor ziek, maar zij werd weer beter. Daarna werd Nyachan ziek, maar zij werd maar niet beter.”
Tawel en haar gezin zijn recent teruggekeerden uit het noorden. Net als honderdduizenden anderen zijn ze teruggekomen om bij de ontwikkeling van de onafhankelijke staat Zuid-Sudan betrokken te zijn. De terugkeer van mensen zoals Tawel en haar gezin heeft echter geleid tot snel groeiende nood op het gebied van gezondheidszorg in een gebied waar al te weinig zorg voorhanden was.
“Dit gezondheidscentrum is heel belangrijk voor ons,” zegt Tawel. “We zijn hier nu vijf dagen. Nyachan krijgt nu speciale melk en plumpy nut’ en ze wordt al beter.” Medair heeft een ambulant voedselprogramma lopen in de kliniek in Kaka. Zodra Nyachan voldoende hersteld is, kan ze dus thuis verder behandeld worden.
Ze kunnen nergens anders heen
Tijdens mijn bezoek aan de kliniek in Melut blijven er maar patiënten komen. We zien drie patiënten die lijden aan kala-azar (een tropische ziekte), een jongen van zeven met een maagaandoening, een vrouw met rugpijn en bloedarmoede, een vrouw met kiespijn en een moeder die net een miskraam heeft gehad. Als ik ze na elkaar zie binnenkomen, realiseer ik me dat deze mensen met hun zeer uiteenlopende klachten nergens anders heen kunnen voor gezondheidszorg.
“Toen Medair hier kwam, was er vrijwel geen gezondheidszorg beschikbaar,” vertelt dr. Sarah. “Momenteel zit de kliniek elke morgen vol en komen veel patiënten van ver weg. Ze hebben gehoord dat je beter wordt in de kliniek die door Medair ondersteund wordt.”
Medair is nu vier jaar bezig om het ministerie van Volksgezondheid te ondersteunen bij het bieden van totale gezondheidszorg in Melut county. Naast de hoofdkliniek heeft Medair verspreid over de county zes basisgezondheidszorgeenheden van het ministerie van Volksgezondheid ondersteund. Er is in de wijde omtrek vrijwel geen andere zorg beschikbaar, dit netwerk is dus het enige dat toegankelijk is voor het grootste deel van de bevolking.
“Het gaat hier zo anders dan in het Westen,” zegt Sarah. “Hier beginnen we met niets. Als gezondheidswerkers hier de belangrijkste symptomen van veel voorkomende ziekten kunnen herkennen en mensen de juiste behandeling kunnen geven, dan is er al heel veel gewonnen.”
In de poliklinische consultruimte begeleidt dr. Sarah de nieuwste gezondheidswerker van de kliniek, Lul. Net als zoveel andere gezondheidswerkers heeft hij alleen negen maanden training gevolgd. Daarmee kan hij alleen een diagnose stellen en basisziekten behandelen. Hij en de andere gezondheidswerkers willen heel graag meer leren.
Door het Medair-systeem van training en ondersteuning van plaatselijke medewerkers komt er stap voor stap verbetering. Zo worden er na negen maanden van gerichte training en begeleiding meer kinderen behandeld tegen veel voorkomende ziekten (malaria, longontsteking en diarree). Begin 2010 kreeg slechts 40 procent van de kinderen de beste behandeling, tegen het eind van 2010 was dit gestegen naar 73 procent.
“Ik werk hier sinds 2008 en we zijn hier zo veel nieuwe dingen gaan doen,” vertelt Margaret, de Sudanese verpleegster die de kliniek leidt. Ik vraag Margaret of ze dingen geleerd heeft in de tijd dat ze voor Medair werkt. Ze knikt en begint dan een lijst van vaardigheden op te noemen, zoals het aanleggen van een infuus, het herkennen van bloedarmoede en het afnemen van een anamnese.
“Vorige week werd er een man naar de kliniek gebracht, huilend, ijlend en met hoge koorts,” vertelt dr. Sarah. “Voorheen zou dit vaak verkeerd gediagnosticeerd worden door de plaatselijke gezondheidswerkers. Maar onze Sudanese leidinggevende James herkende onmiddellijk de symptomen van cerebrale malaria en hielp de medewerkers bij het opzetten van de juiste behandeling. Een dag later was de man al zodanig hersteld, dat hij ontslagen kon worden.”
In deze bijna geheel vergeten regio van Zuid-Sudan heb ik vandaag echt daden van liefde gezien. Om in dit enorme, onderontwikkelde gebied - waar voorheen vrijwel geen gezondheidszorg aanwezig was, waar ziekte en armoede zo diepgeworteld zijn en het opleidingsniveau zo laag is - een volledig functionerend gezondheidszorgsysteem op te zetten, is een bijna onmogelijk karwei dat veel mensen als hopeloos zouden afschrijven. Het team van Medair is eraan begonnen en langzaam maar zeker komen er onmiskenbaar resultaten. “Het team van gezondheidswerkers in de gehele county wordt doorlopend opgeleid. We hopen dat deze kennis in de gemeenschap blijft wanneer we vertrekken,” zegt dr. Sarah.
“Medair heeft een goed systeem: mensen uit onze plaatselijke gemeenschap een opleiding tot gezondheidswerker laten volgen,” zegt Margaret. “Het helpt veel. De patiënten worden beter. Als we deze zorg niet konden geven, weet ik niet wat er dan gebeurd was.”
Medair ondersteunt de totale basisgezondheidszorg in de county's Melut en Manyo in Zuid-Sudan. We zijn van plan om onze steun aan het systeem van basisgezondheidszorg uit te breiden naar nog twee hulpbehoevende plaatsen in Zuid-Sudan. Wilt u Medair vandaag een gift geven?
______________________________________________________________________
Het werk van Medair in Melut county wordt ondersteund door het Basic Services Fund, het Common Humanitarian Fund, Swiss Solidarity en particuliere donateurs.
Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie van Medair-medewerkers in het veld en op het hoofdkantoor. De zienswijzen in dit bericht vallen onder de verantwoordelijkheid van Medair en dienen op geen enkele wijze beschouwd te worden als de officiële opvatting van enige andere organisatie.
Geef het door: 
